Η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν είναι πλέον, απλά μια επιλογή αλλά μια επιτακτική ανάγκη. Είναι επιτακτική ανάγκη όχι μόνον γιατί το πετρέλαιο και τα παράγωγα του προϊόντα δεν αρκούν μέχρι το 2100, αλλά και γιατί η μη ελεγχόμενη χρήση τους, καταστρέφει το περιβάλλον και αλλάζει το κλίμα της γης λόγω της εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα.

Το πρόσκαιρο οικονομικό κέρδος δυστυχώς, κατευθύνει τόσον τις προσωπικές όσο και τις εθνικές μας αποφάσεις σε θέματα ενέργειας. Το κέρδος αυτό είναι πρόσκαιρο γιατί μακροχρόνια η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει μεγαλύτερο οικονομικό κέρδος και οφέλη.  Αυτό το μακροχρόνιο οικονομικό κέρδος θα είναι όχι μόνο για μας, αλλά και για το περιβάλλον και προπάντων για τα παιδιά και τα εγγόνια μας. Η αγάπη μας για τα παιδιά μας και τον πλανήτη που θα ζουν, πρέπει να μας οδηγήσει στη λήψη των σωστών αποφάσεων. 

Συστηματική εκπαίδευση όλων μας σε θέματα ενέργειας, επένδυση στην έρευνα και ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κύπρο, δελεαστικά οικονομικά κίνητρα τόσο στη βιομηχανία όσο και στα νοικοκυριά, για τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ηλεκτρικής ενέργειας, είναι μερικά από τα μέτρα που πρέπει να πάρουμε. Αυτοί οι προβληματισμοί, καθώς και οι στρατηγικοί στόχοι τις Ευρωπαϊκής Ενωσης όσον αφορά τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέχρι το 2020, με οδήγησαν στη συγγραφή αυτού του άρθρου και στην πιο κάτω ανάλυση που αποτελεί ενδεικτική περίληψη της τεχνοοικονομικής μου μελέτης που υπέβαλα στα πλαίσια του μεταπτυχιακού μου προγράμματος στο Μεσογειακό Ινστιτούτο Διεύθυνσης του Κέντρου Παραγωγικότητας Κύπρου. 

Η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου θεωρώ ότι έχει ευθύνη απέναντι στους καταναλωτές της, ως οργανισμός δημόσιας ωφελείας στο να τους προσφέρει επιλογές στην αγορά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πιο συγκεκριμένα στην αγορά των φωτοβολταϊκών συστημάτων(Φ.Σ.). Αυτό πηγάζει και από την ισχύουσα νομοθεσία που διέπει τις λειτουργίες της, η οποία καθορίζει και την αποστολή της ως εξής:

Με βάση τον “Περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού” νόμο Κεφ.171, ιδρύθηκε στις 30 Οκτωβρίου 1952 η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ), η οποία έχει την ευθύνη για την παραγωγή, μεταφορά και διανομή του ηλεκτρισμού. Στις 16 Νοεμβρίου 2000 η Βουλή των Αντιπροσώπων προχώρησε και ενέκρινε την τροποποίηση της υφιστάμενης περί Ηλεκτρισμού Νομοθεσίας, έτσι που να μπορεί η ΑΗΚ, με την έγκριση του Υπουργού Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, να διεξάγει δραστηριότητες σε τομείς που έχουν σχέση με την εκμετάλλευση και ανάπτυξη των περιουσιακών της εγκαταστάσεων, των υπηρεσιών και της τεχνογνωσίας. Επομένως η ΑΗΚ πρέπει να δημιουργήσει ένα νέο τμήμα ή μια νέα θυγατρική εταιρεία, η οποία θα ασχολείται αποκλειστικά με την πώληση φωτοβολταϊκών συστημάτων απευθείας στους πελάτες της.

Η κύρια αποστολή του νέου τμήματος (ή της νέας εταιρείας) που θα δημιουργηθεί για υλοποίηση του πιο πάνω στόχου, είναι να περάσει το μήνυμα στους πελάτες, στο προσωπικό και τους κοινωνικούς της εταίρους, ότι η Αρχή Ηλεκτρισμού γίνεται πιο φιλική προς το περιβάλλον προσφέροντας φωτοβολταϊκά συστήματα σε ανταγωνιστικές τιμές παρέχοντας εγγύηση, ασφάλεια και ποιότητα. 

Κύριοι παράγοντες επιτυχίας του νέου τμήματος ή εταιρείας είναι:

•Η άριστη εικόνα της Αρχής.

•Υφιστάμενη υποδομή, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να αξιοποιηθεί (αποθήκες, εξοπλισμός, κέντρα εξυπηρέτησης πελατών σε όλες τις πόλεις, τεχνογνωσία κ.τ.λ.).

•Παρόμοια εμπειρία με την πώληση θερμοσυσσωρευτών (storage heaters).

•Οι τιμές της ΑΗΚ θα είναι τουλάχιστον 20% πιο χαμηλές από τις τιμές των ανταγωνιστών, γιατί θα αξιοποιηθεί η υφιστάμενη υποδομή και ο εξοπλισμός της ΑΗΚ. 

•Η έγκριση του ποσού των €5 εκ. στο προϋπολογισμό του 2009, για το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού για την τοποθέτηση Φωτοβολταϊκών Συστημάτων σε δημόσια  κτίρια.

•Σε χώρες της Ευρώπης όπως η Ισπανία, έχει ψηφιστεί νόμος, ο οποίος προβλέπει ότι όλα τα εμπορικά και βιομηχανικά κτίρια άνω των 4.200 τ.μ. πρέπει να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά συστήματα. 

•Η τοποθέτηση των φωτοβολταϊκών επιφέρει σημαντικά οφέλη για το περιβάλλον και την κοινωνία, για τον καταναλωτή, για τις αγορές ενέργειας και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

•Η Οδηγία 2001/77/ΕΕ προβλέπει μεταξύ άλλων, την παραγωγή 6% της ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) μέχρι το 2010 και υιοθετήθηκε στην Κύπρο με το Νόμο 33(I)2003. Η υποχρέωσή μας μακροπρόθεσμα έναντι της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι όπως το 13% της συνολικής συμβατικής Ενέργειας που καταναλώνεται στην Κύπρο αντικατασταθεί με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέχρι το 2020. Μέχρι σήμερα μόνο περίπου το 1% του στόχου έχει καλυφθεί. Σημειώνεται πως στην περίπτωση αποτυχίας της χώρας μας να καλύψει ποσοστό 6% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέχρι το έτος 2010, το κόστος αγοράς δικαιωμάτων ρύπων θα είναι πολύ σημαντικό για την εθνική οικονομία. Οι καταναλωτές  θα πληρώσουν για το πρόστιμο των ρύπων ποσό ύψους €20 εκ. ετησίως για τα επόμενα πέντε χρόνια που θα επιβάλει η ΕΕ στην ΑΗΚ, αφού το κόστος για τους ρύπους θα μετακυλιστεί στους λογαριασμούς των καταναλωτών.

•Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου αποφάσισε να επενδύσει €170 εκατ. στην Κύπρο, για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από Φ.Σ. Τα έσοδα από την επένδυση θα διατίθενται σε ειδικό ταμείο για τη μισθοδοσία των κληρικών.

•Επενδύσεις €5δις από Ε.Ε. για Ενέργεια και τεχνολογία για την περίοδο 2009-2010. Περίπου €3,5 δις. προορίζονται βάσει των προτάσεων της Επιτροπής, στη χρηματοδότηση προγραμμάτων στον τομέα της ενέργειας, με απώτερο στόχο την προώθηση της «πράσινης» ενέργειας και €500 εκ. για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων.

•Ευκαιρία συνεργασίας με την Κίνα στα πλαίσια και της διακήρυξης του Προέδρου της Δημοκρατίας για να καταστήσουμε την Κίνα ως το δεύτερο προνομιούχο εταίρο μας μετά τη Ρωσία, νοουμένου ότι και η ποιότητα των Φωτοβολταϊκών Συστημάτων τους είναι υψηλή. Τα Φωτοβολταϊκά Συστήματα από την Κίνα έχουν μηδενικό δασμό και είναι κατά 20% περίπου πιο φθηνά από τα Ευρωπαϊκά.(περίπου €2000-€2500 ανά KWp).

•Στη Γερμανία, όπου επικρατούν σχετικά δυσμενείς καιρικές συνθήκες για την ανάπτυξη ηλιακών συστημάτων, κατά το έτος 2006 εγκαταστάθηκαν 1153 μεγαβάτ (δηλαδή περισσότερη ηλεκτρική ενεργεία από όση χρειάζεται ολόκληρη η Κύπρος) ανεβάζοντας τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ τους σε 3063 μεγαβάτ (3 γιγαβάτ).

•Στα πλαίσια επίτευξης του στόχου που έθεσε η Ευρωπαϊκή Ενωση, το Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού έχει υιοθετήσει 3 σχέδια χορηγιών που αφορούν :

α) φωτοβολταϊκά συστήματα ενωμένα με το δίκτυο,

β)αυτόνομα φωτοβολταϊκά συστήματα, συνολικής δυναμικότητας μέχρι 5KW, συνδυασμένα ή όχι με άλλα συστήματα παραγωγής ενέργειας και 

γ)αυτόνομα φωτοβολταϊκά συστήματα άντλησης νερού. 

Τα σχέδια παροχής χορηγιών καλύπτουν 40% της αρχικής επένδυσης για νομικά πρόσωπα (εταιρείες και οργανισμούς που ασκούν οικονομική δραστηριότητα) και 55% για φυσικά πρόσωπα και οργανισμούς που δεν ασκούν οικονομική δραστηριότητα.

•Ενα μεγάλο μέρος της διαδικασίας για έγκριση του οποιουδήποτε και ένταξή του στα πιο πάνω σχέδια χορηγιών γίνεται με την άμεση συμβολή της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου. 

•Εχουν δημιουργηθεί ειδικά προγράμματα δανειοδότησης με ευνοϊκούς όρους από τα τραπεζικά και συνεργατικά ιδρύματα για την αγορά και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων (πράσινα δάνεια). Τα σχέδια αυτά σε γενικές γραμμές αποβλέπουν την αποπληρωμή του δανείου με άμεση καταβολή της κυβερνητικής χορηγίας, καθώς επίσης και των εσόδων που προκύπτουν κάθε μήνα από την πώληση της ηλεκτρικής ενέργειας από την ΑΗΚ. Με λίγα λόγια μπορείς να τοποθετήσεις το Φ.Σ. χωρίς να πληρώσεις ούτε ένα ευρώ.

•Η απόσβεσή τους με τα σημερινά δεδομένα υπολογίζεται περίπου στα 8-9 χρόνια χωρίς την καταβολή οποιουδήποτε αρχικού ποσού από τον επενδυτή.

•Η Κύπρος έχει την υψηλότερη ηλιακή ακτινοβολία στην Ευρώπη 1800 kwhr/m² και τη μεγαλύτερη ηλιοφάνεια 300 μέρες το χρόνο.

•Η εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών συστημάτων συνεπάγεται μηδενική ρύπανση, αθόρυβη λειτουργία, αξιοπιστία και μεγάλη διάρκεια ζωής (φθάνει τα 25 χρόνια με εγγυημένο το 80% της αρχικής απόδοσής τους), απεξάρτηση από την τροφοδοσία καυσίμων για τις απομακρυσμένες περιοχές, δυνατότητα επέκτασης ανάλογα με τις ανάγκες και ελάχιστη συντήρηση(περίπου €50 το χρόνο).

•Τα φωτοβολταϊκά μπορούν να τοποθετηθούν σε οικόπεδα, στέγες (επίπεδες, κεκλιμένες) ή και σε προσόψεις κτιρίων. Μπορούν να ενωθούν με το δίκτυο της ΑΗΚ ή ανεξάρτητα από αυτό.

•Το κράτος έδωσε προτίμηση στην αιολική ενέργεια για να μην επιβαρύνει τα δημόσια ταμεία. Μέχρι το τέλος του 2006 εγκρίθηκαν αιολικές μονάδες παραγωγικότητας 425ΜW, αλλά μέχρι στιγμής δεν λειτουργεί κανένα αιολικό πάρκο. Οι κυριότεροι λόγοι είναι, η μη διεξαγωγή μελέτης βιωσιμότητας έργου, μη διαθεσιμότητα κατάλληλου χώρου, αντίσταση από κοινότητες που φοβούνται ότι θα χάσει αξία η γη τους και ενστάσεις από ομάδες πολιτών για απουσία ολοκληρωμένης μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Επίσης, η Κύπρος είναι απομονωμένο νησί χωρίς δυνατότητα εισαγωγής/εξαγωγής ηλεκτρισμού με άλλες χώρες και πλήρη αδυναμία αποθήκευσης ηλεκτρισμού από ανεμογεννήτριες.

•Τα φωτοβολταϊκά συστήματα πλεονεκτούν στην Κύπρο διότι παράγουν ηλεκτρισμό την ώρα της μεγαλύτερης ζήτησης ενέργειας, δεν έχουν πρόβλημα αποθήκευσης ενέργειας, δεν έχουν πρόβλημα χώρου, δεν χρειάζονται μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, αδειοδοτούνται εύκολα από την Πολεοδομία και αποτελούν προσοδοφόρες επενδύσεις για τους πολίτες. Αν κοστολογηθούν κριτήρια όπως απελευθέρωση γης για άλλες χρήσεις, εξοικονόμηση χρόνου δημόσιων λειτουργών από την εφαρμογή απλούστερου συστήματος, αποφυγή χρονοβόρων δικαστικών αγώνων στους οποίους θα εμπλακεί το κράτος λόγω των ενστάσεων στα αιολικά πάρκα, προσφορά στην εθνική οικονομία, κόστος ενεργειακής εφεδρείας από την ΑΗΚ, ανάπτυξη ενεργειακής τεχνογνωσίας και εισροή ξένου συναλλάγματος από μελλοντική εφαρμογή τους στην Μέση Ανατολή, διαφαίνεται καλύτερα η πραγματική εικόνα. Αυτή η εικόνα επιβάλλει ως τον πιο σωστό στόχο τη γενική μείωση της κατανάλωσης και ως πιο εφικτή λύση τη δημιουργία μεγάλου δικτύου μικρών φωτοβολταϊκών μονάδων με την τοποθέτηση τους σε κάθε κατάλληλο υποστατικό. 

Το νέο τμήμα της Αρχής ή η νέα θυγατρική εταιρεία θα ασχολείται αποκλειστικά με τη συστηματική προώθηση, πώληση και συμμετοχή σε διαγωνισμούς/προσφορές που έχουν σχέση με την τοποθέτηση και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στη Κύπρο και στο εξωτερικό. Το πρώτο βήμα είναι η υιοθέτηση του επιχειρηματικού σχεδίου από το Υπουργείο Εμπορίου Βιομηχανίας και Τουρισμού, το Διοικητικό Συμβούλιο και τη Διεύθυνση της ΑΗΚ, για τη σύσταση του τμήματος (ή της νέας εταιρείας) από άτομα, τα οποία είτε είναι υπεράριθμα, είτε εκτελούν μειωμένα καθήκοντα και θα αποσπαστούν στο συγκεκριμένο τμήμα(ή στην νέα εταιρεία). Θα αποτελείται από ένα διευθυντή, ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για το συντονισμό των εργασιών σε συνεργασία με τα άλλα εμπλεκόμενα τμήματα της Αρχής, για την αξιολόγηση και επιλογή πιθανών προμηθευτών και συνεργείων εγκατάστασης των φωτοβολταϊκών συστημάτων, καθώς και για την πολιτική μάρκετινγκ. Από δύο διπλωματούχους μηχανικούς από τους οποίους ο ένας θα απασχολείται αποκλειστικά με διαγωνισμούς και προσφορές για την τοποθέτηση Φ.Σ., ενώ ο άλλος θα είναι υπεύθυνος για το συντονισμό της δωρεάν συμπλήρωσης των αιτήσεων των πελατών και την υποβολή τους στο Ίδρυμα Ενέργειας, για έγκριση του ποσού που δικαιούνται από τα σχέδια χορηγιών. 

Η διαδικασία περιληπτικά θα έχει ως ακολούθως:

•Με τη σύσταση του Τμήματος (ή της εταιρείας) να γίνουν συναντήσεις με το προσωπικό για ενημέρωση και καθορισμό κάποιων κινήτρων (π.χ. πράσινα χαμηλότοκα «πράσινα» δάνεια σε όλους τους υπαλλήλους της Αρχής από το συνεργατικό ταμιευτήριο της ΑΗΚ,  προμήθειες για την εύρεση νέων πελατών, εκπτώσεις, διευκολύνσεις στην πληρωμή κ.τ.λ.)

•Πάνω σε όλους τους λογαριασμούς της ΑΗΚ θα αναγραφεί ότι η Αρχή Ηλεκτρισμού γίνεται πιο φιλική στο περιβάλλον προσφέροντας φωτοβολταϊκά συστήματα σε ανταγωνιστικές τιμές και τα τηλέφωνα επικοινωνίας για περαιτέρω πληροφορίες.

•Στο κάθε κέντρο εξυπηρέτησης πελατών θα ειδικευτούν τουλάχιστον δύο άτομα για την παραλαβή και δωρεάν συμπλήρωση των αιτήσεων, καθώς και για την έκδοση προσφορών. Οι προσφορές μετά την αποδοχή του πελάτη θα υπογράφονται από τους τοπικούς διευθυντές και θα αποστέλλονται στο κεντρικό τμήμα για τον τελικό έλεγχο και αποστολή τους στο Ιδρυμα Ενέργειας Κύπρου.

•Με την επιτυχή κατάθεσης της αίτησης των πελατών στο Ιδρυμα Ενέργειας θα δίνουν 5% προκαταβολή, 30% με την έγκρισή τους, 30% με την εγκατάσταση του συστήματος και το υπόλοιπο 35% με την πλήρη λειτουργία και διασύνδεσης του συστήματος με την ΑΗΚ.

•Το συγκεκριμένο τμήμα (ή εταιρεία) θα αποτελείται επίσης από δύο γραφείς, οι οποίοι θα βοηθούν τους διπλωματούχους μηχανικούς και το διευθυντή στη διεκπεραίωση των διαφόρων εργασιών. Το περιθώριο κέρδους θα καθοριστεί βάσει των τιμών των ανταγωνιστών (περίπου 20-30%). Το ακριβές ποσοστό χρέωσης θα αποφασιστεί σε μεταγενέστερο στάδιο από το Διοικητικό Συμβούλιο μετά από λεπτομερή μελέτη των λογιστικών δεδομένων και κοστολόγηση.

•Το τμήμα (ή εταιρεία) θα δραστηριοποιείται σε ένα κεντρικό σημείο στο νησί, όπου θα μπορεί να εξυ&pi